7. Sınıf Fen Bilimleri

Günlük yaşamdaki iletişim, yer-yön bulma, meteoroloji, savunma, deprem ve hava olayları gibi çeşitli araştırmalar için yapay uydu verilerinden faydalanıldığı ifade edilebilir. Işık kirliliği ile yaşadığımız yer arasında ilişki kurulabilir. Işık kirliliğinin daha az olduğu yerleşim yerlerinde gökyüzü gözleminin daha kolay yapılabilmesi ve gözlemevlerinin bu yerleşim yerlerine kurulması arasında ilişki kurulabilir. Türkiye Uzay Ajansının yaptığı çalışmalar ile uzay araştırmaları için geliştirilen teknolojiler arasında ilişki kurulabilir. Uzay araştırmaları için geliştirilen teknolojiler ile bu teknolojilerin günlük yaşamda kullanılma durumu arasındaki ilişki kurulabilir.

Uzay madenciliği konusunda uzay sondalarının önemini içeren araştırma görevi verilir. Uzay madenciliğinin ülkeler için sağladığı fırsatlar ve tehditler incelenebilir. Uluslararası Uzay İstasyonu'nda yapılan araştırma örneklerinin incelenerek araştırma önerisi oluşturulması istenebilir. Uzay araştırmalarında teknolojik gelişmelerin Dünya’nın geleceğine etkisine yönelik araştırma görevi verilebilir. Takımyıldızlarını hayal gücüne bağlı olarak isimlendirmeleri ve gök atlası modeli oluşturmaları istenebilir. Türkiye’de kurulan ve kurulması planlanan gözlemevlerinin özellikleri ile ilgili araştırma görevi verilebilir. Uzay gözlemleri ile ışık kirliliği arasındaki ilişkiye odaklanmaları sağlanabilir. Türk kültüründe Büyükayı, Küçükayı, Kraliçe, Avcı takımyıldızlarına verilen isimler ve bu isimlerin hikayeleri ile ilgili araştırma görevleri verilebilir. Ord. Prof. Dr. Ali YAR’ın yazdığı ilk Türk astronomi kitabı “Kozmoğrafya”’ ile ilgili araştırma görevleri verilebilir. İbrâhim Hakkı Erzurûmî’nin Marifetname adlı eserinde astronomi alanında çalışmalarını incelemeleri istenebilir.

Animasyonların bulunduğu dijital içeriklerle uzay teknoloji araçlarının somutlaştırılması sağlanabilir. Yıldız, galaksi ve evren kavramları ile ilgili kart eşleştirme tekniği kullanılabilir.

“Kuvvetin hangi etkilerini hatırlıyorsunuz?” gibi sorular sorularak uygulanan kuvvetin yönü ve doğrultusunda cismin hareket etmesi ile ilgili bağlantı kurulabilir. Günlük yaşamda kullandığı iş kavramıyla fiziksel anlamdaki iş kavramı arasında ilişki kurulabilir.

Mühendislik ve tasarım sürecini kullanarak enerji dönüşümlerine yönelik kodlama veya FETEMM eğitim anlayışına uygun araç tasarımları ya da modelleri oluşturmaları istenebilir.

Eğitsel dijital içeriklerden video, animasyon, simülasyon vb. kullanılarak soyut kavramların somutlaştırılmasında, kavramsal anlayışın kolaylaştırılmasında ve pekiştirilmesinde kullanılabilir. Araştırma problemlerine yönelik çalışma süreçlerinde öğrenci seviyelerine uygun problemler hazırlanarak tüm öğrencilerin ilgili çalışmalara katılımları sağlanabilir.

Sindirim sistemi, dolaşım sistemi, solunum sistemi ve boşaltım sistemlerine ait yapı ve organların görevlerini kendi vücutlarıyla ilişkilendirmeleri sağlanabilir. Bu sistemlerin sağlığı ile ilgili derste öğrendikleriyle günlük hayatta bazı durumlarda nefes alma zorlukları, damar rahatsızlıkları gibi hastalıklarla bağlantı kurmaları beklenebilir. Kan ve organ bağışını toplum dayanışması ile ilişkilendirmesi beklenebilir. Yeşilay’ın bağımlılıkla verdiği mücadele ile toplum geleceğini ilişkilendirmeleri beklenebilir.

Sistemlerin sağlığına yönelik bilinçlendirme çalışması için sosyal sorumluluk projesi hazırlatılabilir. Kan ve organ bağışı konusunda resmî kurumlardan uzmanlarla röportaj yapmaları ve sınıfta sunmaları sağlanabilir. İbnü'n Nefîs’in dolaşım sistemi konusunda çalışmalarıyla ilgili araştırma yaparak sunmaları sağlanabilir. Zehravi’nin sistemler konusundaki çalışmalarıyla ilgili araştırma yaparak sunmaları sağlanabilir. Seçtikleri sisteme yönelik tanıtıcı bir video/animasyon hazırlatılabilir. Bağımlılık konusunda yapılan araştırmaları derleyip bir rapor hazırlatılabilir. Yeşilayı ve çalışmalarını tanıtan bir sunum hazırlatılabilir. Sistemlerin sağlığı, organ bağışı ve kan bağışı konuları ile ilgili afiş veya slogan yarışması yapılabilir.

Sistemlere ilişkin daha fazla inceleme yapabilmeleri için dijital kaynaklardan videolar veya animasyonlar izletilebilir. Performans görevleri sırasında izleyecekleri basamaklar yönerge hâlinde hazırlanarak kılavuzluk yapılabilir. Sistemlere ait yapı ve organlara yönelik eşleştirme kartlarıyla oyun oynayarak pekiştirmeleri sağlanabilir. Her sistemde gözlem verilerine ait açıklamalar yapıldıktan sonra tekrar bir özetleme yapılarak eksik kalan bölümlerin tamamlaması sağlanabilir. Sistemler ile ilgili 3B modeller gösterilebilir.

Suyun içindeki balıkların olduğundan daha yakın görünmesi, çay bardağındaki kaşığın kırılmış gibi görünmesi vb. örnekler ile ışığın kırılmasına yönelik günlük yaşamdaki olay ve durumlar arasında köprü kurulabilir. “Uzaktaki nesneleri gözlemlemek için kullanılan araçlar nelerdir?”, “Gözle görülemeyecek kadar küçük cisimleri gözlemlemek için mikroskop kullanılmasının nedeni nedir? Mikroskoba cisimlerin daha büyük görünmesini sağlayan özellik nedir?”, “Yakını veya uzağı görmekte zorlanan kişilerin gözlük kullanmasının nedeni ne olabilir? Kullandıkları gözlük hangi özelliği sayesinde çevrenin daha net görünmesini sağlar?” vb. sorular ile merceklerin günlük hayattaki kullanım alanlarına dikkat çekilebilir.

Öğrencilerden mercekleri kullanarak teleskop, mikroskop ya da özgün bir gözlem aracı tasarlamaları istenebilir. Görme olayı ve fotoğraf makinesinin çalışma prensibinin benzerliğinden yararlanılarak öğrencilerden karanlık oda modeli oluşturmaları istenebilir. “Serap olayı” araştırma görevi olarak verilebilir.

Deney ve gözlem şartları uygun olmayan durumlarda video, animasyon vb. dijital içerikler soyut kavramların somutlaştırılmasında kullanılabilir. Öğrencilerin bireysel ilerlemelerine olanak tanıyan animasyon, simülasyon vb. dijital öğrenme araçları kullanılabilir. Günlük yaşamdan kolay, ulaşılabilir çeşitli malzemelerle öğrencilerin ek etkinlikler yapmaları sağlanarak konu pekiştirilebilir.

Kütüphanede kitapların raflara dizilmesi ya da mutfakta birçok araç gereç ve malzemenin belirli bir düzene bağlı yerleştirilmesi ile elementlerin periyodik tablodaki durumu arasında benzerlik kurulabilir. Atom ve hücre arasındaki benzerlikler ve farklılıklar karşılaştırılarak önceki öğrenmeleri ile ilişki kurulabilir. Günlük yaşamda öğrencilerin karşılaştığı süt, meyve suyu, mayonez, mürekkep, gazoz vb. pek çok madde karışım konusu ile ilgilidir. Karışımların buharlaştırma, yoğunluk farkından yararlanma ve damıtma gibi fiziksel yöntemlerle ayrıştırılabileceği hakkında günlük yaşamdan farklı örneklerle ilişki kurulabilir. Sıcak bir çayı karıştırırken toz şekerin küp şekere göre daha hızlı çözünmesi örneğinden hareketle çözünen maddenin tanecik boyutunun, karıştırma işleminin, suyun sıcaklığının çözünme hızına etki ettiğini açıklaması beklenir.

Periyodik tablonun tarihçesini araştırmaları için öğrenciler yönlendirilebilir. Ham petrolün ayrıştırılma metodları ile oluşan ürünleri inceleyip raporlaştırmaları ve afiş olarak sunmaları istenebilir. Elementleri kendi oluşturdukları semboller ile yeniden isimlendirmeleri teşvik edilir. Öğrencilerden kendi periyodik tablolarını oluşturmaları istenebilir. Farklı büyüklüklerdeki tanecikleri ayıran bir düzenek tasarımı oluşturmaları istenebilir. Uzay madenciliğinde ülkelerin hangi elementleri kendilerine hedef olarak seçtiklerine, uzaydan hangi yöntemlerle madenlerin taşınabildiğine ve getirebilecek elementlerin hangi alanlarda nasıl kullanılabileceğine yönelik bir araştırma görevi verilebilir.

Öğrencilerin atom, molekül, element ve bileşik kavramları arasında tümevarımsal bir bağlantı kurmaları sağlanabilir. Bireysel öğrenmelerine olanak tanıyan animasyon, simülasyon vb. dijital öğrenme araçları kullanılabilir. Elementlerin sembollerinin ve proton sayılarının kolay öğrenilebilmesi için kodlama yöntemi kullanılabilir. Periyodik tablo için analojiler kullanılabilir. Deney aşamaları için ek açıklamalar ve yönlendirmeler yapılabilir.

Elektriklenme ile günlük yaşamda karşılaşılan şimşek ve yıldırımların oluşumu, kaydıraktan kayarken saçlarda oluşan hareketlenme gibi olaylar arasında ilişki kurulabilir.

Elektriklenme, doğa ve teknolojideki elektriklenme uygulamaları hakkında araştırma yapmaları istenebilir. Elektroskopla cisimlerin yükünün tespit edilmesini içeren animasyonlar oluşturmaları sağlanabilir. Aşırı yükün vücut üzerindeki etkilerini Van de Graaff jeneratörü animasyonu üzerinden incelemeleri sağlanabilir.

Elektriklenme, doğa ve teknolojideki elektriklenme uygulamalarına ilişkin kes yapıştır, yapboz gibi somut materyallerin kullanıldığı etkinlikler yapmaları istenebilir.

Bakımını üstlendiği canlılar, çevresinde gördükleri canlılar ve besin zinciri arasında ilişki kurulabilir. Dünya Su Günü ile tatlı su kaynakları ve su ayak izi arasında ilişki kurulabilir. Su tasarrufu konusunda kamu spotları, haberler, broşürler vb. yayınlar ile ilişki kurulabilir. Kullandıkları su kaynakları ile atık su ve su arıtma tesisleri arasında ilişki kurulabilir. Su arıtma tesisleri ile atık su arasındaki ilişki açıklanabilir.

Ekoloji piramidi ve besin zincirine ilişkin dijital oyun ya da kart oyunu tasarlamaları sağlanabilir. Farklı yaşam alanlarında bulunan canlıların besin ağı posteri hazırlatılabilir. Su arıtımına yönelik bir model tasarlatılabilir. Su kullanımına ilişkin yapılan bilimsel çalışmalara ulaşıp bir rapor oluşturmaları sağlanabilir.

Ekoloji piramidi ve besin zincirine ilişkin dijital oyun ya da kart oyunu oynatılabilir. Kaynakların tasarruflu kullanılmasına yönelik araştırma sürecinde basamaklarda ek açıklamalar ve yönlendirmeler yapılabilir. Araştırma sürecine ilişkin basamaklı yönerge veya rapor şablonu oluşturularak bu basamakların takip edilmesi sağlanabilir.