10. sınıf biyoloji konuları, 2026-2027 eğitim öğretim yılında Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli programına göre iki temada işlenir: Enerji ve Ekoloji. 1. dönemde Enerji temasında fotosentez, kemosentez, sindirim, hücresel solunum ve fermantasyon; 2. dönemde Ekoloji temasında ekosistemler, madde döngüleri ve ekolojik sürdürülebilirlik çalışılır.

Bu yazıda iki temanın konularını, haftalık ders saatini, dönemlere göre konu sırasını ve 3 Kasım 2026 Salı günkü 1. yazılının kapsamını bulacaksın.

Tema Konular Ders saati Dönem (taslak plan)
1. Enerji Enerjinin önemi ve ATP; fotosentez ve fotosentez hızını etkileyen çevresel faktörler; kemosentez; sindirim çeşitleri ve yapıları; insanda sindirim, emilim ve taşınma; hücresel solunum; fermantasyon; enerji-metabolizma ilişkisi 34 1. dönem · 14 Eylül–15 Ocak
2. Ekoloji Ekosistemin bileşenleri; tür içi ve türler arası etkileşimler; süksesyon; popülasyon dinamikleri; madde ve enerji akışı; madde döngüleri; ekolojik sürdürülebilirlik 34 2. dönem · 8 Şubat–11 Haziran

Öne Çıkan Başlıklar:

 

2026-2027'de 10. Sınıf Biyoloji Hangi Programa Göre İşleniyor?

10. sınıf biyoloji, 2026-2027'de MEB'in Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) kapsamındaki Biyoloji Dersi Öğretim Programına göre işlenir. Aramalarda "yeni müfredat" diye geçen bu program 10. sınıfta 2025-2026'da uygulanmaya başladı. Yani 2026-2027 eğitim öğretim yılı, programın 10. sınıftaki ikinci yılıdır.

Programda konular "tema" adı verilen büyük başlıklar altında toplanır. 10. sınıfta iki tema vardır ve her temaya 34 ders saati ayrılmıştır. MEB'in 2026-2027 taslak yıllık planında biyoloji dersi haftada 2 saattir.

Her temada öğrenmen beklenenler "öğrenme çıktısı" olarak kodlanır. Örneğin BİY.10.1.3 kodlu çıktı, fotosentezde kullanılan ve üretilen maddelerle ilgili deney yapabilmeni ister. Ortak yazılıların konu-soru dağılım tabloları da bu kodlarla hazırlanır.

10. Sınıf Biyoloji Temaları ve Konuları (2026-2027)

10. sınıf biyoloji programında 2 tema ve 19 öğrenme çıktısı vardır: Enerji temasında 10, Ekoloji temasında 9 çıktı. Aşağıdaki konu başlıkları MEB TYMM tema sayfalarındaki içerik çerçevesinden, konu ile çıktı eşleşmesi MEB'in taslak yıllık planından alınmıştır.

1. Tema: Enerji

Bu temada canlılık için enerjinin neden gerekli olduğu, besinlerden enerji eldesi ve enerji metabolizması işlenir.

Konu Öğrenme çıktısı
Canlılık için enerjinin önemi, ATP'nin yapısı ve enerji aktarımındaki rolü BİY.10.1.1 · Enerjinin gerekliliğini sorgulama
Fotosentez tepkimeleri, fotosentez hızına etki eden çevresel faktörler BİY.10.1.2 · Bilimsel model oluşturma
Fotosentezde kullanılan ve üretilen maddeler BİY.10.1.3 · Deney yapma
Kemosentez BİY.10.1.4 · Bilgi toplama
Hücre içi ve hücre dışı sindirim, canlılarda sindirim yapıları BİY.10.1.5 · Sınıflandırma
İnsanda sindirim, emilim ve taşınma BİY.10.1.6 · Bilimsel çıkarım yapma
Hücresel solunum: glikoliz, sitrik asit döngüsü, elektron taşıma sistemi BİY.10.1.7 · Bilimsel model oluşturma
Besinlerin solunuma katılma yolları BİY.10.1.8 · Karşılaştırma
Laktik asit ve etil alkol fermantasyonu BİY.10.1.9 · Deney yapma
Enerji-metabolizma ilişkisi BİY.10.1.10 · Bilimsel çıkarım yapma

Anahtar kavramlar: ışık enerjisi, kimyasal enerji, pigment, fotoliz, Calvin döngüsü, sindirim, emilim, hücresel solunum, fermantasyon, elektron taşıma sistemi, ATP sentezi.

2. Tema: Ekoloji

Bu temada ekosistemler ve ekolojik sürdürülebilirlik işlenir.

Konu Öğrenme çıktısı
Ekosistemin cansız ve canlı bileşenleri, popülasyon, komünite, ekosistem BİY.10.2.1 · İlişkileri çözümleme
Tür içi ve türler arası etkileşimler, süksesyon, popülasyon dinamikleri BİY.10.2.2 · Sorgulama
Besin zinciri, besin ağı, ekolojik piramitler, biyolojik birikim BİY.10.2.3 · Tümevarımsal akıl yürütme
Su, karbon ve azot döngüsü BİY.10.2.4 · Bilimsel model oluşturma
Ekolojik sürdürülebilirliğin önemi BİY.10.2.5 · Yorumlama
Habitat kaybı, kirlilik, çevre sorunları ve biyoçeşitlilik kaybı BİY.10.2.6 · Gözleme dayalı tahmin
Ekolojik ayak izinin küçültülmesi BİY.10.2.7 · Bilimsel sorgulama
Doğal kaynakların ve biyoçeşitliliğin korunması BİY.10.2.8 · Sorgulama
Atık yönetimi BİY.10.2.9 · Bilgi toplama

Anahtar kavramlar: rekabet, süksesyon, erozyon, endemik, iklim değişikliği, ötrofikasyon, çevre direnci, taşıma kapasitesi.

Programın sınırları: Program bazı ayrıntıları kapsam dışında bırakır. Fotosistem çeşitleri, fotofosforilasyon mekanizması, CAM ve C4 bitkileri verilmez. Krebs (sitrik asit) döngüsünde ara tepkimelerin ayrıntısına, sindirimde görev alan enzim ve hormonlara, kemosentez tepkimelerine de girilmez. Fen lisesinde ya da sosyal bilimler lisesinde okuyorsan programdaki "*" işaretli zenginleştirme etkinliklerini de yaparsın; örneğin fotosistemlerin yapısını araştırırsın.

10. Sınıf Biyoloji 1. Dönem Konuları

10. sınıf biyoloji 1. dönem konuları Enerji temasının tamamıdır. MEB'in 2026-2027 taslak yıllık planına göre tema 14 Eylül'de başlar ve 15 Ocak'a kadar sürer. 18–22 Ocak haftası okul temelli planlamaya ayrılmıştır.

Hafta Tarih Konu
1–2 14–25 Eylül Enerjinin önemi ve ATP
2–4 21 Eylül–9 Ekim Fotosentez tepkimeleri
4–6 5–23 Ekim Fotosentezde kullanılan ve üretilen maddeler, deney
6–7 19–30 Ekim Kemosentez
7–9 26 Ekim–13 Kasım Sindirim çeşitleri ve canlılarda sindirim yapıları
Ara tatil 16–20 Kasım 1. dönem ara tatili
9–11 9 Kasım–4 Aralık İnsanda sindirim, emilim ve taşınma
11–13 30 Kasım–18 Aralık Hücresel solunum
13–14 14–25 Aralık Besinlerin solunuma katılma yolları
14–15 21 Aralık–1 Ocak Fermantasyon
16–17 4–15 Ocak Enerji-metabolizma ilişkisi

Plan taslak olduğu için okulundaki sıralamayı öğretmeninin planından takip et.

10. Sınıf Biyoloji 1. Yazılı: 3 Kasım 2026

10. sınıf biyoloji 1. dönem 1. yazılısı, 3 Kasım 2026 Salı günü OYSS kapsamındaki okullarda okul geneli ortak yazılı olarak yapılacak. Bu tarih, MEB'in yayımladığı "Okul Geneli Ortak Yazılı Sınav Uygulama Takvimi" belgesinde yer alıyor.

Takvime göre günde tek sınav varsa sınav 2. ders saatinde yapılır ve 40 dakika sürer. İhtiyaç hâlinde okul müdürlüğü farklı bir ders saati planlayabilir. Sınavı o saatte sınıfta dersi olan öğretmen uygular. Milletlerarası özel öğretim kurumları, akşam liseleri, mesleki eğitim merkezleri ve kılavuzda sayılan özel eğitim kurumları OYSS kapsamı dışındadır.

Sınav, Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS) üzerinden hazırlanacak. Sorular açık uçludur. İki soruyu okulundaki zümre öğretmenleri hazırlar, kalan sorular Bakanlığın soru havuzundan gelir. Sınav 100 puan üzerinden değerlendirilir.

ODSGM'nin 1. dönem konu-soru dağılım tablosuna göre bu yazılıda en çok üç öğrenme çıktısından soru gelir. Güncel tabloda dört senaryo vardır ve soru sayısı seçilen senaryoya göre değişir:

Öğrenme çıktısı Senaryo 1 Senaryo 2 Senaryo 3 Senaryo 4
BİY.10.1.1 · Enerjinin gerekliliği, ATP 2 3 2 3
BİY.10.1.3 · Fotosentez deneyi 1 1 1 2
BİY.10.1.5 · Sindirim çeşitleri ve yapıları 2 2 3 –
Toplam soru 5 6 6 5
Senaryonu öğren: Hangi senaryonun uygulanacağını okulundaki zümre seçer. Okul müdürlüğü, seçilen senaryonun sınavdan önce öğrencilere duyurulmasını sağlar. Fotosentez tepkimeleri modeli ile kemosentez bu yazılının tablosunda yer almaz.

Tatil ya da mücbir sebeple sınav yapılamazsa yeni tarihi il millî eğitim müdürlüğü belirler. Geçerli mazereti olan öğrencilerin mazeret sınavları, okul müdürlüğünün planlamasıyla 23–27 Kasım 2026 arasında yapılır.

10. sınıf biyoloji, 2026-2027 ülke geneli ortak yazılı takviminde yer almaz. 10. sınıfta Türk Dili ve Edebiyatı dersinin 1. dönem 1. yazılısı 12 Kasım 2026'da ülke geneli yapılır. Matematik dersinin 2. dönem 2. yazılısı da 9 Haziran 2027'de ülke genelidir.

1. dönem 2. ortak yazılının üç senaryosunda da "sindirim çeşitleri ve yapıları", "insanda sindirim, emilim ve taşınma" ve "besinlerin solunuma katılma yolları" yer alır. Bu yazılının tarihi için okulunun duyurularını takip et.

10. Sınıf Biyoloji 2. Dönem Konuları

10. sınıf biyoloji 2. dönem konuları Ekoloji temasıdır. Taslak plana göre tema 8 Şubat 2027'de başlar ve 11 Haziran'a kadar sürer. 8–12 Mart 2027 haftası 2. dönem ara tatilidir. Konu sırası şöyledir:

  • 19–20. hafta: ekosistemin bileşenleri
  • 20–23. hafta: tür içi ve türler arası etkileşimler, süksesyon, popülasyon dinamikleri
  • 23–26. hafta: ekosistemde madde ve enerji akışı
  • 26–28. hafta: su, karbon ve azot döngüsü
  • 28–35. hafta: ekolojik sürdürülebilirlik, kısıtlayan durumlar ve sürdürülebilirliğin sağlanması

10. Sınıf Biyolojiye Nasıl Çalışılır?

10. sınıf biyoloji yazılılarında sorular açık uçlu olduğu için süreçleri kendi cümlelerinle açıklayabilmen önemlidir. Programın önerdiği etkinliklere dayanan şu dört adımı uygulayabilirsin:

1
Konuya bir soruyla başla

Program Enerji temasına "Güneş olmasaydı canlılara ne olurdu?" gibi sorularla girer. Cevabını yaz, konuyu bitirince yeniden gözden geçir.

2
Deneyleri değişkenleriyle çalış

Fotosentez ve fermantasyon deneylerinde amacı, bağımlı ve bağımsız değişkeni ayrı ayrı yaz. Deney sonucunun neyi gösterdiğini bir cümleyle açıkla.

3
Süreçleri şemayla göster

Fotosentez ve hücresel solunumun aşamalarını kendi şemanla çiz. Sonra şemanı ders kitabındaki modelle karşılaştırıp eksiklerini tamamla.

4
Sınıflandırma tablosu kur

Kuş, kurt, inek ve insanın sindirim yapılarını diş yapısı, mide yapısı ve bağırsak uzunluğuna göre bir tabloda karşılaştır. Program bu dört örneği ve ölçütleri önerir.

Derslig'de 10. Sınıf Biyoloji

Derslig'deki 10. sınıf biyoloji ders sayfası, Maarif programına göre 10 ünite sayfasında düzenlenmiştir. Bunların altısı Enerji, dördü Ekoloji temasına aittir. Bölümlerin çoğunda interaktif animasyon konu anlatımı, derinleşme antrenmanı ve kavram yürüyüşü bulunur.

1. dönemin ilk konuları için şu ünite sayfalarına gidebilirsin: "Enerjinin Gerekliliği", "Fotosentez ve Kemosentez" ve "Canlılarda Sindirim Çeşitleri ve Yapıları". Ekoloji teması "Ekosistemin Bileşenleri, Komüniteler ve Popülasyonlar" ünitesiyle başlar.

Sıkça Sorulan Sorular

10. sınıf biyoloji konuları neler? (2026-2027)
10. sınıf biyoloji konuları Maarif Modeli programında iki temada toplanır. Enerji temasında ATP ile enerjinin önemi, fotosentez, kemosentez, sindirim, emilim, hücresel solunum, fermantasyon ve enerji-metabolizma ilişkisi işlenir. Ekoloji temasında ekosistemin bileşenleri, popülasyonlar, komüniteler, enerji akışı, madde döngüleri ve ekolojik sürdürülebilirlik yer alır.
10. sınıf biyoloji yeni müfredatta kaç ünite var?
Yeni müfredatta (Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli) 10. sınıf biyolojide ünite yerine iki tema vardır: Enerji ve Ekoloji. Her temaya 34 ders saati ayrılmıştır ve ders haftada 2 saattir. Derslig'de bu iki tema 10 ünite sayfasına bölünmüştür.
10. sınıf biyolojinin ilk konusu nedir?
10. sınıf biyolojinin ilk konusu, Enerji temasında canlılık için enerjinin önemi ve ATP'nin yapısıdır. MEB'in taslak yıllık planına göre bu konu ilk iki haftada işlenir. Fotosentez tepkimelerine 2. haftada geçilir.
10. sınıf biyoloji 1. yazılı ne zaman, hangi konulardan?
10. sınıf biyoloji 1. dönem 1. yazılısı 3 Kasım 2026 Salı günü okul geneli ortak yazılı olarak yapılacak. ODSGM tablosuna göre sorular en çok üç öğrenme çıktısından gelir: enerjinin gerekliliği ile ATP, fotosentezle ilgili deney ve sindirim çeşitleri ile yapıları. Dört senaryodan birini zümre seçer; 4. senaryoda sindirim sorusu yoktur. Soru sayısı 5 ya da 6'dır.
10. sınıf biyoloji 2. dönem konuları neler?
10. sınıf biyoloji 2. dönem konuları Ekoloji temasıdır. Taslak plana göre tema ekosistemin bileşenleriyle başlar. Ardından popülasyon ve komünitelerdeki etkileşimler, enerji akışı ve madde döngüleri gelir. Dönem ekolojik sürdürülebilirlikle biter.

Kaynakça

  • MEB, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, Biyoloji Dersi Öğretim Programı, 10. sınıf temaları: tymm.meb.gov.tr (Enerji ve Ekoloji tema sayfalarındaki ders saatleri, öğrenme çıktıları, içerik çerçevesi ve anahtar kavramlar).
  • MEB TYMM, Ortaöğretim Taslak Çerçeve Yıllık Planları 2026-2027 (Biyoloji): tymm.meb.gov.tr.
  • MEB, "2025-2026 Eğitim ve Öğretim Yılına İlişkin İş ve İşlemler" konulu genelge haberi (19 Ağustos 2025): meb.gov.tr.
  • MEB, "2026-2027 Eğitim Öğretim Yılı Takvimi Açıklandı": meb.gov.tr.
  • MEB, Okul Geneli Ortak Yazılı Sınav Uygulama Takvimi (2026-2027 1. dönem 1. yazılı): meb.gov.tr.
  • MEB, Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS) Uygulama Kılavuzu: meb.gov.tr.
  • MEB ODSGM, 2026-2027 Ülke Geneli Ortak Yazılı Sınav Takvimi: odsgm.meb.gov.tr.
  • MEB ODSGM, 1. Dönem Konu Soru Dağılım Tabloları (2026-2027): odsgm.meb.gov.tr.

Son güncelleme: 22 Ekim 2026