8. sınıf fen bilimleri 1. dönem 1. yazılısı, 2026-2027 öğretim yılında Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS) dışında kalır; tarihini ve sorularını okulun belirler. MEB'in bu ders için yayımladığı konu-soru dağılım tablosunda ise 5 senaryo vardır. Tablo, mevsimlerin oluşumu, DNA ve genetik kod ile kalıtım konularından 6 kazanımı ve senaryoya göre 7 ile 9 arasında soruyu gösterir.
Bu yazıda yazılının nasıl yapılacağını, MEB tablosuna göre soru dağılımını, konuları Derslig'de nereden çalışacağını, 8 günlük hazırlık programını ve yazdırabileceğin takip çizelgesini bulacaksın.
Öne Çıkan Başlıklar:
- 8. Sınıf Fen Bilimleri 1. Yazılısı Ne Zaman, Nasıl Yapılır?
- 1. Yazılıda Hangi Kazanımlar Var?
- Konuları Derslig'de Nereden Çalışırım?
- Senaryolara Göre Soru Dağılımı
- 8 Günlük Hazırlık Programı
- Yenilenen İnteraktif Yazılı Provası
- Hazırlık Takip Çizelgesi (PDF)
- Sıkça Sorulan Sorular
- Kaynakça
8. Sınıf Fen Bilimleri 1. Yazılısı Ne Zaman, Nasıl Yapılır?
8. sınıf fen bilimleri 1. yazılısının tarihini okulun belirler ve duyurur. MEB'in OYSS uygulama kılavuzuna göre OYSS ortaokulda 5, 6 ve 7; lisede 9, 10 ve 11. sınıflarda uygulanır. 8. sınıf bu sistemin dışında olduğu için fen bilimleri yazılısı Bakanlığın OYSS takviminde yer almaz. Yazılı tarihini okulunun duyurusundan, e-Okul'dan ve fen bilimleri öğretmeninden öğrenebilirsin.
MEB Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğünün (ODSGM) 2026-2027 ülke geneli ortak yazılı takviminde 8. sınıfın hiçbir dersi yer almaz. Yani bu öğretim yılında 8. sınıfta ülke geneli ortak yazılı yapılmaz. 8. sınıfın öteki derslerindeki 1. yazılıların kapsamını ve senaryolarını 8. sınıf 1. dönem 1. yazılı rehberimizde bulabilirsin. Birinci ara tatil 16–20 Kasım 2026 tarihlerindedir.
Okul Kendi Yazılısını Hazırlayınca Ne Değişir?
OYSS dışındaki bir derste yazılının tarihi, soruları ve puanlaması okulun sorumluluğundadır. MEB kaynaklarına göre bilmen gerekenler şunlar:
- Tarih: Yazılının günü OYSS takviminden gelmez. Tarihi okulun belirler ve e-Okul'da ilan eder. Yönetmelik okul sınavları için ekim ayının son haftası ile kasım ayının ilk haftası aralığını öngörür. Bu yüzden tarihi erkenden öğren. İl ya da ilçe genelinde ortak sınav yapılmasına karar verilirse bunu da okulun duyurur.
- Sorular: İl ya da ilçe genelinde ortak sınav kararı yoksa soruları Bakanlığın OYSS soru havuzu değil, okulundaki fen bilimleri öğretmenleri hazırlar. Yönetmeliğe göre okul sınavları, cevabını öğrencinin kendisinin oluşturduğu sorulardan oluşur.
- Soru dağılımı: ODSGM, 8. sınıf fen bilimleri için de 5 senaryolu bir konu-soru dağılım tablosu yayımladı. ODSGM'nin 10 Eylül duyurusuna göre bu tablolar okul genelinde yapılacak ortak yazılılarda esas alınacak. Okulunun hangi senaryoyu esas aldığını fen bilimleri öğretmenin açıklar.
1. Yazılıda Hangi Kazanımlar Var?
MEB tablosuna göre 8. sınıf fen bilimleri 1. yazılısı 6 kazanımı kapsar. Bunların 1'i "Mevsimler ve İklim", 5'i "DNA ve Genetik Kod" ünitesindendir. 8. sınıf tablosunda bu maddeler "kazanım" adıyla yer aldığı için yazıda da aynı terimi kullanıyoruz. Tablodaki kodlar ve ifadeler ODSGM'nin 2026-2027 fen bilimleri konu-soru dağılım tablosundan birebir alındı.
| Ünite ve konu | Kazanım |
|---|---|
| Mevsimler ve İklim Mevsimlerin Oluşumu |
F.8.1.1.1. Mevsimlerin oluşumuna yönelik tahminlerde bulunur. |
| DNA ve Genetik Kod DNA ve Genetik Kod |
F.8.2.1.1. Nükleotid, gen, DNA ve kromozom kavramlarını açıklayarak bu kavramlar arasında ilişki kurar. |
| DNA ve Genetik Kod DNA ve Genetik Kod |
F.8.2.1.2. DNA’nın yapısını model üzerinde gösterir. |
| DNA ve Genetik Kod DNA ve Genetik Kod |
F.8.2.1.3. DNA’nın kendini nasıl eşlediğini ifade eder. |
| DNA ve Genetik Kod Kalıtım |
F.8.2.2.1. Kalıtım ile ilgili kavramları tanımlar. |
| DNA ve Genetik Kod Kalıtım |
F.8.2.2.2. Tek karakter çaprazlamaları ile ilgili problemler çözerek sonuçlar hakkında yorum yapar. |
Aynı tabloda yer alan iklim bilimi, akraba evliliği, biyoteknoloji ve kimyasal tepkimeler kazanımları tablodaki 1. dönem senaryolarının hiçbirinde yer almaz. Mutasyon, modifikasyon ve adaptasyon kazanımları ile "Basınç" ve "Madde ve Endüstri" ünitelerinin kazanımları da 1. yazılıda yoktur. Bunlar tabloda 1. dönem 2. yazılının senaryolarında yer alır. Ünitelere genel bakış için 8. sınıf fen bilimleri güncel konular yazımıza göz atabilirsin.
"Mevsimler ve İklim" ile "DNA ve Genetik Kod" ünitelerinin konuları LGS hazırlığının da parçasıdır. Yazılı ve LGS çalışmanı birlikte planlamak için okul sınavı ve LGS dengesini anlatan yazımıza bakabilirsin.
Konuları Derslig'de Nereden Çalışırım?
8. sınıf fen bilimleri 1. yazılısındaki 6 kazanımı Derslig'de iki üniteden çalışabilirsin: "Mevsimler ve İklim" ve "DNA ve Genetik Kod". Hangi kazanımın hangi bölümde olduğu aşağıdaki tabloda ve takip çizelgesinde aynıdır. Ünite sayfasında ilk yazılan bölümden başla, "+" ile verilen bölümle pekiştir.
| Kazanım | Derslig ünitesi ve bölümü | Doküman |
|---|---|---|
| F.8.1.1.1 Mevsimlerin oluşumu | Mevsimler ve İklim Bölüm: "Mevsimlerin Oluşumu" |
Çalışma kâğıdı: Mevsimlerin Oluşumu |
| F.8.2.1.1 Nükleotid, gen, DNA ve kromozom | DNA ve Genetik Kod Bölüm: "Nükleotid, Gen, DNA ve Kromozom" |
Çalışma kâğıdı: DNA ve Genetik Kod |
| F.8.2.1.2 DNA'nın yapısı | DNA ve Genetik Kod Bölüm: "DNA'nın Yapısı" + "Nükleotid, Gen, DNA ve Kromozom" |
Çalışma kâğıdı: DNA ve Genetik Kod |
| F.8.2.1.3 DNA'nın eşlenmesi | DNA ve Genetik Kod Bölüm: "DNA'nın Eşlenmesi" + "DNA'nın Yapısı" |
Konu özeti: DNA ve Genetik Kod |
| F.8.2.2.1 Kalıtımla ilgili kavramlar | DNA ve Genetik Kod Bölüm: "Kalıtımla İlgili Kavramlar" |
Konu özeti: Kalıtım |
| F.8.2.2.2 Tek karakter çaprazlamaları | DNA ve Genetik Kod Bölüm: "Çaprazlama" + "Kalıtımla İlgili Kavramlar" + "Alel Gen ve Eşey Kromozomları" |
Çalışma kâğıdı: Kalıtım |
Yazılı ünite adlarını değil, tablodaki kazanımları ölçer; ünite adları yalnız bölümü bulman içindir. Çalışma kâğıtları ve konu özetleri aynı ünitelerin doküman listesinde de yer alır. Ünite sayfalarındaki interaktif konu anlatımlarını izlemek için Derslig hesabına giriş gerekir.
Senaryolara Göre Soru Dağılımı
Senaryo, yazılıda hangi kazanımdan kaç soru sorulacağını gösteren hazır dağılımdır. ODSGM, 8. sınıf fen bilimleri 1. yazılısı için 5 senaryo yayımladı. 8. sınıf OYSS dışında olduğu için soruları okulun hazırlar. Okulunun hangi senaryoyu esas aldığını fen bilimleri öğretmenin açıklar. ODSGM tablosuna göre dağılım şöyledir:
| Kazanım | S1 | S2 | S3 | S4 | S5 |
|---|---|---|---|---|---|
| F.8.1.1.1 Mevsimlerin oluşumu | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 |
| F.8.2.1.1 Nükleotid, gen, DNA ve kromozom | 2 | 1 | 1 | 2 | – |
| F.8.2.1.2 DNA'nın yapısı | 2 | 2 | 2 | – | 1 |
| F.8.2.1.3 DNA'nın eşlenmesi | 2 | 1 | – | 2 | 1 |
| F.8.2.2.1 Kalıtımla ilgili kavramlar | – | – | 1 | 1 | 1 |
| F.8.2.2.2 Tek karakter çaprazlamaları | – | 2 | 3 | – | 3 |
| Toplam soru | 7 | 8 | 9 | 7 | 8 |
Tablodan çıkan dört pratik sonuç var:
- Her senaryoda ortak: Mevsimlerin oluşumu kazanımı (F.8.1.1.1) beş senaryonun hepsinde yer alır. Senaryo 1'de 1, diğer senaryolarda 2 soru gelir; senaryonu bilmiyorsan bu kazanımla başla.
- Senaryo 1: Bu senaryodaki 7 sorunun 6'sı DNA ve genetik kod konusundaki üç kazanımdan gelir. Senaryo 1'de kalıtım kazanımlarından soru yoktur.
- Kalıtım: Tek karakter çaprazlamaları (F.8.2.2.2) Senaryo 3 ve 5'te 3, Senaryo 2'de 2 soruyla yer alır. Kalıtımla ilgili kavramlar (F.8.2.2.1) ise yalnız Senaryo 3, 4 ve 5'te 1 soru olarak gelir.
- Senaryoda olmayanlar: Senaryo 3'te DNA'nın eşlenmesinden, Senaryo 4'te DNA'nın yapısından soru gelmez. Senaryo 5'te ise kalıtsal yapılar arasındaki ilişkiyi soran kazanım (F.8.2.1.1) yoktur.
8 Günlük Hazırlık Programı
Sekiz günlük hazırlık programında ilk gün eksiklerini görür, 6 gün kazanımları sırayla çalışır, son gün provayı yeniden çözersin. Okulun yazılı tarihini duyurunca programa yazılıdan 8 gün önce başla: Yazılıdan önceki gün 8. gün, ondan yedi gün önceki gün 1. gün olur. Her gün fen bilimlerine 30–40 dakika ayırman yeterlidir.
Programı kurarken okulunun duyurduğu diğer yazılı tarihlerini de hesaba kat. Başka bir dersin yazılısından önceki akşamı o derse bırak. Programın bir günü bu akşamlardan birine denk gelirse o günü ve ondan önceki günleri birer gün geriye al. Senaryonda olmayan kazanımın gününü tabloda yazan tekrara ayır.
| Gün | Ne çalışırsın? | Nasıl? |
|---|---|---|
| 1. gün | Senaryonu öğren, ilk provayı çöz | Öğretmenine okulunun hangi senaryoyu esas aldığını sor. İnteraktif yazılı provasını kendi senaryonla ya da "Tüm konular" seçeneğiyle çöz, puanını takip çizelgene yaz. |
| 2. gün | F.8.1.1.1 Mevsimlerin oluşumu | Mevsimlerin, Dünya'nın Güneş çevresindeki dolanımı ve dönme ekseninin eğik olması nedeniyle oluştuğunu yaz. Güneş ışınlarının 21 Mart, 21 Haziran, 23 Eylül ve 21 Aralık'ta nereye dik geldiğini ve iki yarım kürede hangi mevsimin başladığını bir tabloda göster. Işınların dik geldiği yerde birim yüzeye düşen enerjinin daha fazla, gölge boyunun daha kısa olduğunu not et. |
| 3. gün | F.8.2.1.1 Nükleotid, gen, DNA ve kromozom | Nükleotidi DNA'nın yapı birimi, geni bir özelliğin ortaya çıkmasından sorumlu DNA bölümü olarak tanımla. Kromozomun DNA ve özel proteinlerden oluştuğunu yaz. Dört kavramı bir cümleyle birbirine bağla: Kromozomun yapısında DNA, DNA'nın üzerinde genler bulunur; genler de nükleotidlerden oluşur. Senaryo 5'teysen bu günü çaprazlama alıştırmasına ayır. |
| 4. gün | F.8.2.1.2 DNA'nın yapısı | Bir nükleotidin fosfat, deoksiriboz şekeri ve organik bazdan oluştuğunu bir çizimle göster. Adenin, timin, guanin ve sitozin bazlarını yaz; DNA'nın iki zincirinde adeninin timinle, guaninin sitozinle eşleştiğini modelinde işaretle. DNA'nın iki zincirli, sarmal bir molekül olduğunu not et. Senaryo 4'teysen bu günü DNA'nın eşlenmesi tekrarına ayır. |
| 5. gün | F.8.2.1.3 DNA'nın eşlenmesi | DNA'nın, hücre bölünmeden önce kendini eşlediğini yaz. Adımları sırayla anlat: İki zincir birbirinden ayrılır, hücrede serbest bulunan nükleotidler her zincirin karşısına uygun eşleriyle dizilir ve birbirinin aynı iki DNA oluşur. Eşlenme sayesinde yeni hücrelere aynı kalıtsal bilginin aktarıldığını açıkla. Senaryo 3'teysen bu günü çaprazlama alıştırmasına ayır. |
| 6. gün | F.8.2.2.1 Kalıtımla ilgili kavramlar | Genotip ile fenotip, saf döl ile melez döl arasındaki farkları kendi cümlelerinle yaz. Saf dölün homozigot, melez dölün heterozigot diye de adlandırıldığını not et. Baskın alelin büyük, çekinik alelin küçük harfle gösterildiğini ve çekinik özelliğin iki çekinik alel bir aradayken ortaya çıktığını yaz. Senaryo 1 ya da 2'deysen bu günü DNA'nın yapısı tekrarına ayır. |
| 7. gün | F.8.2.2.2 Tek karakter çaprazlamaları | Çaprazlama tablosunu kurma adımlarını yaz: ebeveyn genotipleri, her ebeveynin verebileceği aleller, tablo kutuları, genotip ve fenotip oranı. Çaprazlama sonuçlarının kesin sayı değil ihtimal olduğunu not et. İnsanda çocuğun cinsiyetini babadan gelen eşey kromozomunun belirlediğini X ve Y harfleriyle bir tabloda göster. Senaryo 1 ya da 4'teysen bu günü DNA'nın eşlenmesi tekrarına ayır. |
| 8. gün Yazılıdan önceki gün |
Genel tekrar ve ikinci prova | Prova yayındaysa yeniden çöz ve puanını 1. günle karşılaştır. Henüz açılmadıysa çalışma kâğıtlarıyla genel tekrar yap. Düşük kalan kazanımı bir kez daha çalış. |
Programa daha geç başladıysan iki günü birleştir. Yenilenen provalar programın 1. gününde henüz yayında değilse o gün senaryondaki kazanımları takip çizelgende işaretle ve tablodaki çalışma kâğıtlarından birini çöz.
Yenilenen İnteraktif Yazılı Provası
Derslig'in yenilenen interaktif yazılı provaları, MEB'in 2026-2027 konu-soru dağılım tablolarına göre senaryo senaryo hazırlandı; 8. sınıf fen bilimleri de bunların arasındadır. 8. sınıf fen bilimleri provası ODSGM tablosundaki 5 senaryoyu kullanır. Provalar, son kontrollerin ardından İnteraktif Yazılılar sayfasında yayına alınacak. Yenilenen provada seni şunlar bekliyor:
- Senaryo seçimi: Öğretmeninin söylediği senaryoyu seçersin. Sorular o senaryonun kazanımlarından gelir. Senaryonu henüz bilmiyorsan "Tüm konular" seçeneğiyle 12 sorunun hepsini çözebilirsin.
- Soru yapısı: Bütün sorular açık uçlu ya da kısa cevaplıdır. Seçmeli soru yoktur. Sorunun alt maddeleri ekrana sırayla gelir. Prova 40 dakika sürer ve 100 puan üzerindendir.
- Fen bilimleri görevleri: Mevsim sorularında Dünya modelini yörüngede dört konuma sürükler, şehirlerdeki gölgeleri incelersin. DNA sorularında hücre çekirdeğini adım adım yakınlaştırır, modeldeki eksik bazları yerleştirir ve eşlenme canlandırmasını izlersin. Kalıtım sorularında çaprazlama tablolarını doldurur, bezelye tohumlarını toplayıp ayırırsın.
- Rapor: Prova bitince puanını konulara göre görür, puanı düşük kalan konular için çalışma planı alırsın.
Bu soruda Dünya modeli Güneş çevresindeki yörüngede sürüklenir ve ışınların dik geldiği yer izlenir. Eksen dik yapıldığında ışınlar her konumda Ekvator'a dik gelir. Bu da mevsimlerin eksen eğikliğinden kaynaklandığını gösterir.
Bu soruda iki bezelyenin genotipi düğmelerle seçilir ve çaprazlama tablosunda yavrular oluşur. İki ebeveyn de Mm olduğunda beyaz çiçekli yavru görülür. Biri MM olunca bütün yavrular mor çiçekli olur.
Provadaki puan okul yazılısındaki notunu garanti etmez. Eksik konularını yazılıdan önce bulmana yardım eder. Okul yazılısının soruları provadakilerle aynı olmayabilir.
Derslig'i henüz denemediysen üye olup telefon doğrulaması yaparak 3 gün boyunca ücretsiz deneyimleyebilirsin.
Hazırlık Takip Çizelgesi (PDF)
Hazırlık takip çizelgesi 5 sayfalık bir PDF'dir; her senaryonun ayrı sayfası vardır, yalnız okulunun esas aldığı senaryonun sayfasını yazdırman yeterlidir. Sayfanın başında yazılı tarihi için boş bir alan bulunur. Okulunun duyurduğu tarihi sen yazarsın. O senaryodaki soru sayısı basılıdır; adını, sınıfını ve şubeni de yazarsın.
Her satırda MEB tablosundaki kazanım (kodu, resmî ifadesi ve konusu), o senaryodaki soru sayısı ve çalışacağın bölüm yer alır. Bölümler "Derslig'de nereye bakmalıyım?" sütununda ünitesiyle birlikte yazılıdır. Her kazanım için "konuyu çalıştım", "soru çözdüm" ve "tekrar ettim" kutularına tik atarsın.
Alttaki "Son hafta" bölümünde provayı senaryonla çözüp puanını yazar, eksiklerini çalışır, provayı yeniden çözünce yeni puanını not edersin. "Yazılı günü" listesinde dört hatırlatma vardır. Son hatırlatma, çaprazlama sorusu olan Senaryo 2, 3 ve 5'in sayfalarında tabloyu ve oranı yazmayı söyler. Senaryo 1 ve 4'ün sayfalarında ise şekil ve modelleri dikkatle incelemeyi hatırlatır.
PDF'den sonra provayı çöz: Şimdilik konu tekrarına çizelgeyle başla. Yenilenen provalar yayına alındığında senaryonu seçip provaya geç.
Sıkça Sorulan Sorular
8. sınıf fen bilimleri 1. dönem 1. yazılı ne zaman?
8. sınıf fen bilimleri 1. yazılı hangi konulardan?
8. sınıf fen bilimleri 1. yazılıda kaç soru var?
8. sınıf fen bilimleri yazılısı OYSS ile mi yapılacak?
8. sınıf fen bilimleri 1. yazılı için PDF var mı?
Derslig'i ücretsiz deneyebilir miyim?
Kaynakça
- MEB ODSGM, 1. Dönem Konu Soru Dağılım Tabloları (2026-2027), Fen Bilimleri tablosu (Excel), 8. sınıf.
- MEB ODSGM, Birinci Dönem Ortak Yazılı Sınavlarının Konu-Soru Dağılım Tabloları Yayımlandı (10.09.2026).
- MEB, "Ortak Yazılı Sınav Sistemi" Tanıtım Programı Düzenlendi (16.10.2026); ODSGM, aynı duyuru.
- MEB, Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS) Uygulama Kılavuzu, 2026 (okullarla/öğretmenlerle paylaşılan belge).
- MEB ODSGM, 2026-2027 Ülke Geneli Ortak Yazılı Sınav Takvimi (PDF).
- Millî Eğitim Bakanlığı Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliği, Resmî Gazete 09.09.2023, sayı 32304, mevzuat.gov.tr.
- MEB, 2026-2027 Eğitim Öğretim Yılı Takvimi Açıklandı (13.06.2026).
Son güncelleme: 20 Ekim 2026
