İlkokulda harfleri öğrenmeye başladığımızda hepimizin aklını karıştıran bazı harfler vardır. “b” ve “d” bu harflerin başında gelir. Sınıfta sık sık öğrencilerimin “Öğretmenim, bu ‘b’ miydi yoksa ‘d’ mi?” sorusunu duyarım. Bu harfler şekil olarak birbirine çok benzediği için öğrencilerimizin kafasını karıştırabilir.
Ancak endişelenmeyin! Doğru teknikler ve eğlenceli etkinliklerle bu karışıklığı gidermek mümkün. Bu yazıda b ve d harflerini karıştırmamak için 5 adımlı farkındalık çalışmasını, indirilebilir çalışma kâğıdını ve bu iki sesin 1. sınıfta hangi haftalarda öğretildiğini bulacaksınız.

Öne Çıkan Başlıklar:
- “b” ve “d” Karışıklığı Neden Olur?
- “b” ve “d” Sesleri 1. Sınıfta Ne Zaman Öğretiliyor?
- 5 Adımlı Farkındalık Çalışması
- Karışıklık Sürerse Kime Danışmalı?
- Sıkça Sorulan Sorular
“b” ve “d” Karışıklığı Neden Olur?
Okuma ve yazma öğrenme sürecinde “b” ve “d” harfleri benzer şekil ve yapıya sahiptir. İkisi de bir dik çizgi ve bir yuvarlaktan oluşur. Aralarındaki tek fark, yuvarlağın çizginin hangi yanında durduğudur. Bu yüzden öğrenciler iki harfi okurken de yazarken de karıştırabilir.
Sizin de çocuğunuz, öğrenciniz ya da bir yakınınızın çocuğu bu iki harfi karıştırıyorsa öncelikle panik yapmamanızı öneriyorum. Harfleri doğru yönde yazmak, 1. sınıf Türkçe programında ses öğretiminin her haftasında çalışılan bir beceridir. Aşağıdaki farkındalık çalışmaları, çocukların doğru harf kullanımını öğrenmelerine yardımcı olacaktır.
“b” ve “d” Sesleri 1. Sınıfta Ne Zaman Öğretiliyor?
Millî Eğitim Bakanlığının 2026-2027 öğretim yılı için yayımladığı 1. sınıf Türkçe taslak çerçeve yıllık planına göre “d” ve “b” sesleri art arda iki haftada öğretilir. “d” sesi 13. haftada, “b” sesi 14. haftada yer alır. Yani çocuk “b”yi öğrenirken “d”yi yeni tanımış olur.
| Hafta | Tarih | Öğretilen sesler |
|---|---|---|
| 12. hafta | 7–11 Aralık 2026 | ü, s, ö |
| 13. hafta | 14–18 Aralık 2026 | y, d, z ve ç sesine başlangıç |
| 14. hafta | 21–25 Aralık 2026 | ç, b, g |
| 18. hafta | 18–22 Ocak 2027 | Pekiştirme haftası |
Aynı planda her ses haftasında T.Y.1.3 öğrenme çıktısının “Harfleri temel formuna ve yazım yönlerine göre yazar.” süreç bileşeni yer alır. Dinleme bölümünde de T.D.1.3 öğrenme çıktısının “Seslere karşılık gelen sembolleri/harfleri ayırt eder.” süreç bileşeni bulunur. Yani harfin yönünü doğru yazmak ve benzer harfleri ayırt etmek, programın doğrudan hedefleri arasındadır.
5 Adımlı Farkındalık Çalışması
“b” ve “d” harflerini karıştıran öğrenciler için hazırlanmış farkındalık çalışmasını bu sayfadan ücretsiz indirebilirsiniz. Aşağıdaki adımlar bu çalışma kâğıdına göre sıralanmıştır.
Adım 1: Harflerin Görsel Farklılıklarını Anlamak
İlk olarak “b” ve “d” harflerinin görsel farklılıklarını öğrencilere anlatmak gerekir. “b” harfinde dik çizgi solda, yuvarlak kısım sağdadır. “d” harfinde ise yuvarlak kısım solda, dik çizgi sağdadır. Bu farkı öğrencilere net bir şekilde açıklayarak harflerin görsel farklarını anlamalarını sağlamak önemlidir.

Adım 2: Harflerin Değiştirilmesi ve Çarpı İşareti Kullanma
Çalışma kâğıdında önce sayfadaki tüm küçük “b” harflerini büyük “B” harfine dönüştürün. Ardından küçük “d” harflerini “X” işaretiyle işaretleyin. Bu adım, öğrencilerin iki harfi birbirinden ayırt etmelerini kolaylaştıracaktır.

Adım 3: Renkli Kalemlerle Vurgulama
Öğrencilerden “b” harflerini kırmızı kalemle, “d” harflerini ise mavi kalemle yuvarlak içine almalarını isteyin. Bu renkli vurgulamalar, öğrencilerin her harfi daha kolay ayırt etmelerini sağlar. Renkler, harfleri görsel olarak belirginleştirerek öğrenme sürecini daha eğlenceli ve dikkat çekici hâle getirir. Ardından sayfayı dört kez üst üste okuyarak bu farkındalığı pekiştirebilirsiniz.

Adım 4: El Hareketleriyle Fiziksel Pekiştirme
Öğrenciler kelimeleri okurken “b” ya da “d” harfine her denk geldiklerinde bir el hareketi yaparak harflerin yönlerini pekiştirebilir. “b” harfine denk geldiklerinde sol ellerini, “d” harfine denk geldiklerinde ise sağ ellerini kaldırırlar. Bu fiziksel hareket, öğrencilerin harflerin yönlerini daha kolay hatırlamalarını sağlar ve öğrenmeyi daha etkileşimli hâle getirir.

Adım 5: Tekrar ve Pekiştirme
Bütün adımlar tamamlandığında öğrencilerden çalışma kâğıdındaki kelimeleri beş kez tekrar okumalarını isteyin. Bu tekrarlar, öğrenilen bilgilerin pekişmesini sağlar ve “b” ile “d” harflerinin karıştırılmasını azaltmaya yardımcı olur. Aynı zamanda öğrencilerin öğrendikleri bilgileri etkin bir şekilde kullanmalarına yardımcı olur.

Öğrencilerin “b” ve “d” harflerini doğru şekilde öğrenmeleri, okuma ve yazma becerilerinin sağlam bir temel üzerine kurulması için çok önemlidir. Bu yazıda paylaştığımız farkındalık çalışmaları hem eğlenceli hem de öğrenmeyi kolaylaştırıcı yöntemler sunuyor.
Karışıklık Sürerse Kime Danışmalı?
Çalışmalara rağmen karışıklık uzun süre devam ediyorsa ya da çocuğunuz okumada genel olarak zorlanıyorsa önce sınıf öğretmeniyle görüşün. Öğretmen, çocuğun sınıftaki okuma ve yazma çalışmalarını en yakından izleyen kişidir. Gerekirse okulun rehber öğretmeniyle de konuşabilirsiniz.
Bu yazı bir değerlendirme aracı değildir. Bir çocuğun özel eğitim ihtiyacı olup olmadığını ancak yetkili kurul belirleyebilir. Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğine göre eğitsel değerlendirme ve tanılamayı Rehberlik ve Araştırma Merkezlerindeki (RAM) özel eğitim değerlendirme kurulu yapar. İlk başvuruyu okul yönetimi ya da veli RAM'a yapar.
Okuma güçlüğü üzerine daha fazla öneri için Okuma Güçlüğü Yaşayan 1. Sınıf Öğrencileri İçin Tavsiyeler ve doğru heceleme yazılarımıza göz atabilirsiniz.
Derslig'de İlk Okuma Yazma
Derslig olarak öğrencilerin öğrenme yolculuklarını daha keyifli hâle getirmeye odaklanıyoruz. Derslig'in 1. sınıf ilk okuma yazma bölümünde sesler programdaki sırayla gruplar hâlinde yer alır. “d” sesi 3. grupta (ü, s, ö, y, d, z), “b” sesi 4. grupta (ç, b, g, c, ş) bulunur. Derslig Pro ile bu bölümdeki animasyonlu konu anlatımlarına ve etkileşimli etkinliklere ulaşabilirsiniz.
Unutmayın, küçük adımlar büyük başarıların temelini oluşturur!
Sıkça Sorulan Sorular
b ve d harfini karıştırmamak için hangi etkinlikler yapılabilir?
b ve d farkındalık çalışma kâğıdını nereden indirebilirim?
b ve d sesleri 1. sınıfta ne zaman öğretiliyor?
b ve d'yi karıştıran çocuk için disleksi çalışması yapmak gerekir mi?
b ve d karışıklığı için evde nasıl destek olabilirim?
Kaynakça
- Millî Eğitim Bakanlığı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, Taslak Çerçeve Planları, Temel Eğitim, İlkokul Türkçe Dersi Yıllık Planlar, “Türkçe (1-4. Sınıflar) Taslak Çerçeve Yıllık Plan”, 1. sınıf sayfası (2026-2027). tymm.meb.gov.tr (Erişim: 23 Ekim 2026).
- Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği, Madde 7: Eğitsel değerlendirme ve tanılama esasları. mevzuat.gov.tr (Erişim: 23 Ekim 2026).
- Bir Tutam Öğretmen, “1. Sınıflarımız İçin b ve d Farkındalık Çalışması”. birtutamogretmen.com (Erişim: 23 Ekim 2026).
- Derslig, 1. Sınıf İlk Okuma Yazma. derslig.com (Erişim: 23 Ekim 2026).
Son güncelleme: 23 Ekim 2026