İlkokulda harfleri öğrenmeye başladığımızda hepimizin aklını karıştıran bazı harfler vardır. “b” ve “d” bu harflerin başında gelir. Sınıfta sık sık öğrencilerimin “Öğretmenim, bu ‘b’ miydi yoksa ‘d’ mi?” sorusunu duyarım. Bu harfler şekil olarak birbirine çok benzediği için öğrencilerimizin kafasını karıştırabilir.

Ancak endişelenmeyin! Doğru teknikler ve eğlenceli etkinliklerle bu karışıklığı gidermek mümkün. Bu yazıda b ve d harflerini karıştırmamak için 5 adımlı farkındalık çalışmasını, indirilebilir çalışma kâğıdını ve bu iki sesin 1. sınıfta hangi haftalarda öğretildiğini bulacaksınız.

Başparmakları yukarıda iki yumruk elin b ve d harflerinin yönünü gösterdiği çizim

Öne Çıkan Başlıklar:

 

“b” ve “d” Karışıklığı Neden Olur?

Okuma ve yazma öğrenme sürecinde “b” ve “d” harfleri benzer şekil ve yapıya sahiptir. İkisi de bir dik çizgi ve bir yuvarlaktan oluşur. Aralarındaki tek fark, yuvarlağın çizginin hangi yanında durduğudur. Bu yüzden öğrenciler iki harfi okurken de yazarken de karıştırabilir.

Sizin de çocuğunuz, öğrenciniz ya da bir yakınınızın çocuğu bu iki harfi karıştırıyorsa öncelikle panik yapmamanızı öneriyorum. Harfleri doğru yönde yazmak, 1. sınıf Türkçe programında ses öğretiminin her haftasında çalışılan bir beceridir. Aşağıdaki farkındalık çalışmaları, çocukların doğru harf kullanımını öğrenmelerine yardımcı olacaktır.

“b” ve “d” Sesleri 1. Sınıfta Ne Zaman Öğretiliyor?

Millî Eğitim Bakanlığının 2026-2027 öğretim yılı için yayımladığı 1. sınıf Türkçe taslak çerçeve yıllık planına göre “d” ve “b” sesleri art arda iki haftada öğretilir. “d” sesi 13. haftada, “b” sesi 14. haftada yer alır. Yani çocuk “b”yi öğrenirken “d”yi yeni tanımış olur.

Hafta Tarih Öğretilen sesler
12. hafta 7–11 Aralık 2026 ü, s, ö
13. hafta 14–18 Aralık 2026 y, d, z ve ç sesine başlangıç
14. hafta 21–25 Aralık 2026 ç, b, g
18. hafta 18–22 Ocak 2027 Pekiştirme haftası

Aynı planda her ses haftasında T.Y.1.3 öğrenme çıktısının “Harfleri temel formuna ve yazım yönlerine göre yazar.” süreç bileşeni yer alır. Dinleme bölümünde de T.D.1.3 öğrenme çıktısının “Seslere karşılık gelen sembolleri/harfleri ayırt eder.” süreç bileşeni bulunur. Yani harfin yönünü doğru yazmak ve benzer harfleri ayırt etmek, programın doğrudan hedefleri arasındadır.

Not: Bu plan taslaktır. Harf grupları öğretim programında belirlenmiştir, ancak öğretmen süreleri sınıfın öğrenme hızına göre düzenleyebilir. Kesin bilgi için sınıf öğretmeninizin planına bakın. Aşağıdaki çalışmaları “b” sesi öğretildikten sonra yapmanız en uygunudur.

5 Adımlı Farkındalık Çalışması

“b” ve “d” harflerini karıştıran öğrenciler için hazırlanmış farkındalık çalışmasını bu sayfadan ücretsiz indirebilirsiniz. Aşağıdaki adımlar bu çalışma kâğıdına göre sıralanmıştır.

Adım 1: Harflerin Görsel Farklılıklarını Anlamak

İlk olarak “b” ve “d” harflerinin görsel farklılıklarını öğrencilere anlatmak gerekir. “b” harfinde dik çizgi solda, yuvarlak kısım sağdadır. “d” harfinde ise yuvarlak kısım solda, dik çizgi sağdadır. Bu farkı öğrencilere net bir şekilde açıklayarak harflerin görsel farklarını anlamalarını sağlamak önemlidir.

Küçük b harflerinin büyük B harfine çevrildiği b ve d farkındalık çalışma kâğıdı örneği

Adım 2: Harflerin Değiştirilmesi ve Çarpı İşareti Kullanma

Çalışma kâğıdında önce sayfadaki tüm küçük “b” harflerini büyük “B” harfine dönüştürün. Ardından küçük “d” harflerini “X” işaretiyle işaretleyin. Bu adım, öğrencilerin iki harfi birbirinden ayırt etmelerini kolaylaştıracaktır.

b harflerinin B harfine çevrildiği, d harflerinin çarpıyla işaretlendiği çalışma kâğıdı

Adım 3: Renkli Kalemlerle Vurgulama

Öğrencilerden “b” harflerini kırmızı kalemle, “d” harflerini ise mavi kalemle yuvarlak içine almalarını isteyin. Bu renkli vurgulamalar, öğrencilerin her harfi daha kolay ayırt etmelerini sağlar. Renkler, harfleri görsel olarak belirginleştirerek öğrenme sürecini daha eğlenceli ve dikkat çekici hâle getirir. Ardından sayfayı dört kez üst üste okuyarak bu farkındalığı pekiştirebilirsiniz.

Kelimelerdeki b harflerini kırmızı, d harflerini mavi kalemle daire içine alma çalışması

Adım 4: El Hareketleriyle Fiziksel Pekiştirme

Öğrenciler kelimeleri okurken “b” ya da “d” harfine her denk geldiklerinde bir el hareketi yaparak harflerin yönlerini pekiştirebilir. “b” harfine denk geldiklerinde sol ellerini, “d” harfine denk geldiklerinde ise sağ ellerini kaldırırlar. Bu fiziksel hareket, öğrencilerin harflerin yönlerini daha kolay hatırlamalarını sağlar ve öğrenmeyi daha etkileşimli hâle getirir.

Okurken b harfinde sol eli, d harfinde sağ eli kaldırmayı anlatan çalışma kâğıdı

Adım 5: Tekrar ve Pekiştirme

Bütün adımlar tamamlandığında öğrencilerden çalışma kâğıdındaki kelimeleri beş kez tekrar okumalarını isteyin. Bu tekrarlar, öğrenilen bilgilerin pekişmesini sağlar ve “b” ile “d” harflerinin karıştırılmasını azaltmaya yardımcı olur. Aynı zamanda öğrencilerin öğrendikleri bilgileri etkin bir şekilde kullanmalarına yardımcı olur.

İçinde b ve d harfleri geçen ebeleme, bilet, durak gibi kelimelerden oluşan okuma listesi

Öğrencilerin “b” ve “d” harflerini doğru şekilde öğrenmeleri, okuma ve yazma becerilerinin sağlam bir temel üzerine kurulması için çok önemlidir. Bu yazıda paylaştığımız farkındalık çalışmaları hem eğlenceli hem de öğrenmeyi kolaylaştırıcı yöntemler sunuyor.

Karışıklık Sürerse Kime Danışmalı?

Çalışmalara rağmen karışıklık uzun süre devam ediyorsa ya da çocuğunuz okumada genel olarak zorlanıyorsa önce sınıf öğretmeniyle görüşün. Öğretmen, çocuğun sınıftaki okuma ve yazma çalışmalarını en yakından izleyen kişidir. Gerekirse okulun rehber öğretmeniyle de konuşabilirsiniz.

Bu yazı bir değerlendirme aracı değildir. Bir çocuğun özel eğitim ihtiyacı olup olmadığını ancak yetkili kurul belirleyebilir. Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğine göre eğitsel değerlendirme ve tanılamayı Rehberlik ve Araştırma Merkezlerindeki (RAM) özel eğitim değerlendirme kurulu yapar. İlk başvuruyu okul yönetimi ya da veli RAM'a yapar.

Okuma güçlüğü üzerine daha fazla öneri için Okuma Güçlüğü Yaşayan 1. Sınıf Öğrencileri İçin Tavsiyeler ve doğru heceleme yazılarımıza göz atabilirsiniz.

Derslig'de İlk Okuma Yazma

Derslig olarak öğrencilerin öğrenme yolculuklarını daha keyifli hâle getirmeye odaklanıyoruz. Derslig'in 1. sınıf ilk okuma yazma bölümünde sesler programdaki sırayla gruplar hâlinde yer alır. “d” sesi 3. grupta (ü, s, ö, y, d, z), “b” sesi 4. grupta (ç, b, g, c, ş) bulunur. Derslig Pro ile bu bölümdeki animasyonlu konu anlatımlarına ve etkileşimli etkinliklere ulaşabilirsiniz.

Unutmayın, küçük adımlar büyük başarıların temelini oluşturur!

Sıkça Sorulan Sorular

b ve d harfini karıştırmamak için hangi etkinlikler yapılabilir?
Önce harflerin yönünü anlatın, sonra “b” harflerini “B”ye çevirip “d” harflerini çarpıyla işaretletin. İki harfi farklı renkte daire içine almak, okurken el hareketi yapmak ve kelime listesini tekrar okumak da işe yarar. Bu beş adım yukarıdaki farkındalık çalışmasında sırasıyla anlatılmıştır.
b ve d farkındalık çalışma kâğıdını nereden indirebilirim?
Yazıdaki görsellerin ait olduğu çalışma kâğıdı, “5 Adımlı Farkındalık Çalışması” bölümündeki bağlantıdan ücretsiz indirilebilir. Çalışma kâğıdını yazdırıp adımları sırayla uygulayabilirsiniz.
b ve d sesleri 1. sınıfta ne zaman öğretiliyor?
MEB'in 2026-2027 taslak çerçeve yıllık planına göre “d” sesi 13. haftada (14–18 Aralık 2026), “b” sesi 14. haftada (21–25 Aralık 2026) öğretilir. Plan taslak olduğu için okulunuzdaki haftalar farklı olabilir; sınıf öğretmeninize danışın.
b ve d'yi karıştıran çocuk için disleksi çalışması yapmak gerekir mi?
Bu yazıdaki çalışmalar teşhis amaçlı değildir; harf farkındalığını destekleyen sınıf ve ev etkinlikleridir. Karışıklık uzun sürüyor ya da okuma genel olarak zorlaşıyorsa önce sınıf öğretmeni ve okul rehber öğretmeniyle görüşün. Eğitsel değerlendirmeyi Rehberlik ve Araştırma Merkezi (RAM) yapar.
b ve d karışıklığı için evde nasıl destek olabilirim?
Çalışma kâğıdındaki adımları kısa ve oyun gibi oturumlarla uygulayabilirsiniz. Okulda “b” sesi öğretildikten sonra iki harfi birlikte tekrar etmek, el hareketi gibi kolay hatırlatıcıları evde de kullanmak işe yarar. Çocuğunuzu hata yaptığında eleştirmek yerine doğru yönü birlikte bulmaya teşvik edin.

Kaynakça

  • Millî Eğitim Bakanlığı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, Taslak Çerçeve Planları, Temel Eğitim, İlkokul Türkçe Dersi Yıllık Planlar, “Türkçe (1-4. Sınıflar) Taslak Çerçeve Yıllık Plan”, 1. sınıf sayfası (2026-2027). tymm.meb.gov.tr (Erişim: 23 Ekim 2026).
  • Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği, Madde 7: Eğitsel değerlendirme ve tanılama esasları. mevzuat.gov.tr (Erişim: 23 Ekim 2026).
  • Bir Tutam Öğretmen, “1. Sınıflarımız İçin b ve d Farkındalık Çalışması”. birtutamogretmen.com (Erişim: 23 Ekim 2026).
  • Derslig, 1. Sınıf İlk Okuma Yazma. derslig.com (Erişim: 23 Ekim 2026).

Son güncelleme: 23 Ekim 2026