Paragraf ve problem sorularında ustalaşmanın yolu, ikisini aynı beceri olarak çalışmaktır: Metni dikkatle oku, soru kökünün ne istediğini belirle ve cevabı yalnız metindeki bilgiye dayandır. TYT'de Türkçe ve Temel Matematik testleri kırkar soru, LGS'de Türkçe ve Matematik alt testleri yirmişer sorudur.

Bu yazıda “yazarın yakındığı durum” gibi soru köklerinin ne anlama geldiğini, Pólya'nın dört adımıyla problem çözmeyi ve paragrafla problemi birlikte çalışabileceğin haftalık bir planı bulacaksın.

Öne Çıkan Başlıklar:

 

TYT ve LGS'de Türkçe ve Matematik Testleri

TYT'de 120 sorunun 80'i Türkçe ve Temel Matematik testlerindedir. LGS'de ise Türkçe ve Matematik alt testlerinin her biri 20 sorudan oluşur. Aşağıdaki tablo, ÖSYM ve MEB'in 2026 belgelerine dayanır. 2027 kılavuzları yayımlandığında sayıları yeniden kontrol etmelisin.

Sınav Türkçe Matematik Süre ve yapı 2027 tarihi
TYT 40 soru 40 soru (Temel Matematik) Toplam 120 soru, 165 dakika; Sosyal Bilimler 20, Fen Bilimleri 20 soru 19 Haziran 2027 Cumartesi
LGS 20 soru (sözel oturum) 20 soru (sayısal oturum) Sözel oturum 50 soru, 75 dakika; sayısal oturum 40 soru, 80 dakika 13 Haziran 2027 Pazar

Netin hesaplanma biçimi de önemlidir. ÖSYM'ye göre TYT'de net, doğru sayısından yanlış sayısının dörtte biri çıkarılarak bulunur. LGS kılavuzunda ise ham puan, doğru sayısından yanlış sayısının üçte biri çıkarılarak hesaplanır.

Paragraf ve Problem Soruları Neden Birlikte Çalışılır?

Paragraf ve problem soruları birlikte çalışılır, çünkü ikisi de verilen metinden bilgi çıkarıp sonuca ulaşmayı ister. MEB'in LGS kılavuzu, soruların okuduğunu anlama, yorumlama, sonuç çıkarma ve problem çözme gibi becerileri ölçeceğini açıkça yazar.

ÖSYM'nin yayımladığı 2026 TYT kitapçığında da bu ortaklık görülür. Türkçe testindeki soruların büyük bölümü “Bu parçada…” ya da “Bu parçaya göre…” diye başlar. Temel Matematik testinde ise birçok problem, günlük hayattan bir durumu anlatan kısa bir metinle verilir.

Bu yüzden paragrafta dikkatli okuma alışkanlığı kazanan öğrenci, problem metnindeki verileri de daha kolay ayıklar. Problemde verileri düzenleme alışkanlığı ise paragrafta ana düşünceyi yardımcı düşüncelerden ayırmaya yardım eder.

Soru Kökü Sözlüğü: “Yakındığı Durum” Ne Demek?

“Yazarın yakındığı durum”, yazarın şikâyet ettiği, rahatsızlık duyduğu durum demektir. Türk Dil Kurumu sözlüğünde “yakınmak” sızlanarak anlatmak, “yakınma” ise serzeniş ve şikâyet olarak tanımlanır. Bu tür soruda yazarın olumsuz bulduğu durumu ve bunu anlatan ifadeyi ararsın.

Soru kökü Ne arıyorsun? Metinde ipucu
Yazarın yakındığı durum Yazarın şikâyet ettiği, üzüldüğü durum “ne yazık ki”, “maalesef”, “artık … kalmadı” gibi ifadeler
Yazarın asıl eleştirdiği durum Yazarın yanlış ya da eksik bulduğu tutum Karşılaştırma, “oysa”, “ama” ile gelen karşı görüş
Anlatılmak istenen / vurgulanan düşünce Metnin ana düşüncesi Genelde metnin tamamını kapsayan yargı
Bu parçadan … ulaşılabilir / çıkarılabilir Metinden mantıkla varılan sonuç Açıkça yazmasa da metnin desteklediği yargı
Değinilmemiştir / söylenemez Metinde yer almayan seçenek Seçeneklerin metinle tek tek karşılaştırılması

Yakınma ile eleştiri birbirine yakındır ama aynı şey değildir. Yazar yakınırken üzüntüsünü dile getirir. Eleştirirken ise bir tutumun neden yanlış olduğunu gerekçelendirir.

Paragraf Sorularında 4 Temel Alışkanlık

Paragraf sorularında netini koruyan dört alışkanlık vardır: önce soru kökünü okumak, yorum katmamak, bağlaçları izlemek ve yazarın tutumunu belirlemek.

  • Önce soru kökünü oku: Kökteki “değinilmiştir” ile “değinilmemiştir” arasındaki fark tek bir ektir. Ne aradığını bilerek okumak zaman kazandırır.
  • Kendi yorumunu katma: Konu hakkında daha fazla bilgin olabilir. Ancak cevap yalnız paragrafta yazanlara dayanır.
  • Bağlaçları izle: “ancak, fakat, oysa” görüş değişikliğini, “çünkü, bu nedenle” neden-sonuç ilişkisini gösterir.
  • Yazarın tutumunu belirle: Yazar bir durumu tanımlıyor mu, eleştiriyor mu, yoksa bir öneri mi sunuyor? Bu soruya verdiğin cevap seçenekleri hızla eler.

Adım adım paragraf çözme yöntemi ve kısa bir örnek çözüm için Paragraf Sorularını Anlama ve Hızlı Çözme Teknikleri yazımıza bakabilirsin. TYT'ye özel net artırma önerileri ise YKS Paragraf Sorularında Net Artırmanın 5 Etkili Yolu yazısında.

Problem Sorularında Pólya'nın 4 Adımı

Problem sorularında en çok bilinen yöntemlerden biri, matematikçi George Pólya'nın 1945'te yayımlanan “How to Solve It” kitabındaki dört adımdır: problemi anla, plan yap, planı uygula ve geriye dönüp kontrol et.

1
Anla

Verilenleri ve isteneni ayrı ayrı yaz. Sayıların altını çiz, birimlere dikkat et.

2
Plan yap

Denklem mi kuracaksın, tablo mu çizeceksin, yoksa sondan başa mı çalışacaksın? Yolu seçmeden işleme başlama.

3
Uygula

İşlemleri yazarak ilerle. Takıldığında hatanın nerede olduğunu kâğıttan görebilirsin.

4
Kontrol et

Bulduğun sonucu soruya geri koy. Sonuç mantıklı mı ve tam olarak isteneni mi veriyor?

Kısa örnek: Bir defterin fiyatı bir kalemin fiyatının 3 katıdır. 2 defter ve 4 kalem toplam 150 TL ise 1 defter kaç TL'dir?

  • Anla: Verilen, defter = 3 × kalem ve 2 defter + 4 kalem = 150 TL. İstenen, 1 defterin fiyatı.
  • Plan yap: Kaleme x dersen defter 3x olur. Toplam fiyattan denklem kurulur.
  • Uygula: 2 · 3x + 4x = 150, yani 10x = 150 ve x = 15. Defter 3 · 15 = 45 TL'dir.
  • Kontrol et: 2 · 45 + 4 · 15 = 90 + 60 = 150. Soru kalemi değil defteri istiyor, cevap 45 TL.

Son adımı atlamak sık görülen bir hatadır. Örnekte x = 15 bulup kalemin fiyatını işaretlemek, doğru işlemle yanlış cevap vermek olurdu. Takıldığında farklı bir strateji dene: şekil çiz, küçük sayılarla tahmin edip kontrol et ya da bir liste oluştur.

Uzun Problem Metnini Paragraf Gibi Oku

Uzun problem metnini çözmenin ilk adımı, onu bir paragraf gibi okuyup verileri ayıklamaktır. Uzun metin, çoğu zaman daha fazla ipucu demektir. Okurken şu üç soruyu sor:

  1. Metindeki durum ne? (Bir alışveriş, bir yarış, bir tarife…)
  2. Hangi bilgi çözüm için gerekli, hangisi yalnız durumu anlatıyor?
  3. Soru kökü tam olarak neyi istiyor: sayı mı, oran mı, karşılaştırma mı?

Gerekli verileri küçük bir tabloya ya da şemaya aktarmak, metni sadeleştirir. Bu alışkanlık LGS'deki yeni nesil sorularda da işe yarar. Bu soru tipini ayrıntılı tanımak için Yeni Nesil Sorular yazımızı okuyabilirsin.

Paragraf ve Problemi Birlikte Çalışma Planı

Paragraf ve problemi birlikte çalışmanın en kolay yolu, ikisini aynı haftaya dengeli dağıtmaktır. Aşağıdaki plan bir başlangıç önerisidir. Soru sayısını kendi süren ve yanlışlarına göre ayarla.

Gün Paragraf Problem
Pazartesi Ana düşünce soruları, süreli kısa set Bir problem türünün konu tekrarı
Salı Yakınma ve eleştiri kökleri Aynı türden başlangıç seviyesi test
Çarşamba Olumsuz kökler (değinilmemiştir, söylenemez) Uzun metinli problemlerde veri ayıklama
Perşembe Paragrafta yapı (akış, ikiye bölme) Orta seviye test
Cuma Karışık süreli set Karışık problem seti
Hafta sonu Haftanın paragraf yanlışlarını türüne göre ayırma ve yeniden çözme Haftanın problem yanlışlarını türüne göre ayırma ve yeniden çözme
İpucu: Yanlışlarını “kökü yanlış okudum”, “yorum kattım”, “işlem hatası yaptım”, “kontrol etmedim” gibi türlere ayır. En sık tekrar eden tür, gelecek haftanın odak noktasıdır.

Derslig'de Paragraf ve Problem Çalışması

Derslig'de TYT Türkçe paragraf ve TYT Matematik problem konuları modüller hâlinde yer alır. TYT Türkçe Paragraf sayfasında anlatım biçimleri, paragraf sorularına genel yaklaşım ve paragrafın yapı yönü modülleri bulunur.

TYT Matematik Problemler sayfasında ise sayı-kesir, yaş, işçi, hareket ve yüzde problemleri gibi modüller var. Modüllerde konu anlatım videoları, interaktif etkinlikler ve başlangıç, orta seviye ile ÖSYM tarzı testler yer alır. Problem modüllerinde “Problem Mağaraları” adlı bir GameMap etkinliği de bulunur.

Derslig Pro YKS paketinde Türkiye geneli deneme sınavları, video çözümlü sorular ve yapay zekâ destekli Güçlendirme Merkezi gibi içerikler bulunur.

Sıkça Sorulan Sorular

Paragraf sorularında “yazarın yakındığı durum” ne demek?
Yazarın şikâyet ettiği, üzüntüyle dile getirdiği durum demektir. TDK sözlüğünde “yakınmak” sızlanarak anlatmak anlamına gelir. Cevap için metinde yazarın olumsuz bulduğu ve hayıflandığı durumu ara.
Paragraf ve problem soruları çok zor mu?
Bu sorular bilgiden çok dikkatli okuma ve düzenli pratik ister. Soru kökünü önce okuyup yalnız metindeki bilgiye dayanırsan ve problemlerde dört adımı uygularsan zorluk büyük ölçüde azalır. Hata türlerini takip etmek de ilerlemeni görünür kılar.
TYT'de kaç Türkçe ve kaç matematik sorusu var?
ÖSYM'nin 2026 TYT kitapçığına göre Türkçe testi 40, Temel Matematik testi 40 sorudur. TYT toplam 120 soru ve 165 dakikadır. TYT 2027 ise 19 Haziran 2027'de yapılacak.
LGS'de kaç Türkçe ve kaç matematik sorusu var?
MEB'in 2026 LGS kılavuzuna göre Türkçe 20, Matematik 20 sorudur. Türkçe 75 dakikalık sözel oturumda, Matematik 80 dakikalık sayısal oturumda yer alır. LGS 2027 ise 13 Haziran 2027'de yapılacak.
Problem sorusunda takılınca ne yapmalıyım?
Önce verilenleri ve isteneni yeniden yaz. Denklem işe yaramıyorsa şekil çizmeyi, tablo kurmayı ya da küçük sayılarla tahmin edip kontrol etmeyi dene. Sınavda uzun süre takılıyorsan soruyu işaretleyip sonra dön.

Kaynakça

Son güncelleme: 19 Kasım 2026