Türkçe konuşma sınavı, Türkçe dersinde yazılı sınavın yanında yapılan ve bir konuyu sözlü olarak anlatma becerini ölçen uygulamalı sınavdır. Millî Eğitim Bakanlığının yönergesine göre Türkçe sınav puanının %25'i konuşma sınavından gelir.

Bu yazıda puanın nasıl hesaplandığını, süreyi ve konuyu kimin belirlediğini, sınıfına uygun konu örneklerini ve konuşmanı adım adım nasıl hazırlayacağını öğreneceksin.

Öne Çıkan Başlıklar:

 

Konuşma Sınavı Nedir?

Konuşma sınavı, Türkçe dersindeki uygulamalı aşamanın bir parçasıdır ve bir konuyu öğretmenine sözlü olarak anlatmanı ister. MEB Yazılı ve Uygulamalı Sınavlar Yönergesine göre Türkçe, Türk dili ve edebiyatı ile yabancı dil derslerinin sınavları yazılı ve uygulamalı olmak üzere iki aşamada yapılır.

Uygulamalı aşamada ders öğretmenin dinleme ve konuşma becerilerini ölçen sınavlar yapar ve bu sınavları ayrı ayrı puanlar. Yani konuşma sınavı, dinleme sınavından ayrı bir puandır. Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS) Türkçe dersinde 5, 6 ve 7. sınıflarda uygulanır ve yalnız yazılı bölümü kapsar. Dinleme ve konuşma sınavları bu sistemle ortak yapılmaz.

Konuşma Sınavı Puanı Nasıl Hesaplanır?

Türkçe dersinde sınav puanı, yazılı sınavın %50'si, dinleme sınavının %25'i ve konuşma sınavının %25'i alınarak hesaplanır. Bu oranlar yönergenin 6. maddesinde yer alır ve sınavlar 100 tam puan üzerinden değerlendirilir.

Ders Yazılı Dinleme Konuşma
Türkçe (ortaokul) %50 %25 %25
Yabancı dil %50 %25 %25
Türk Dili ve Edebiyatı (lise) %70 %15 %15
Örnek hesap: Yazılıdan 80, dinlemeden 90, konuşmadan 70 aldığını düşün. Sınav puanın 80 × 0,50 + 90 × 0,25 + 70 × 0,25 = 40 + 22,5 + 17,5 = 80 olur. Konuşmadan 90 alsaydın puanın 85'e çıkardı.

Süreyi ve Konuyu Kim Belirler?

Konuşma sınavının süresini ve hangi öğrenme çıktılarına göre yapılacağını ders öğretmenin belirler. Konu seçimi için yönergede ayrı bir kural yoktur; konuyu öğretmenin duyurur ya da seçmeni isteyebilir. Yönergede herkes için geçerli sabit bir süre (ör. "2 dakika") ya da hazır bir konu listesi yoktur. Bu yüzden internette gördüğün süre ve konu listeleri yalnız örnektir.

Türkçe öğretim programında iki tür konuşma öne çıkar. Hazırlıklı konuşmada konuyu önceden bilir, plan ve taslak hazırlarsın. Hazırlıksız konuşmada sana verilen bir çıkış noktasından hareketle kısa bir zihinsel plan yapıp doğaçlama konuşursun.

Sınavdan önce öğretmenine şu dört soruyu sormak işini kolaylaştırır:

  • Konuyu siz mi vereceksiniz, ben mi seçeceğim?
  • Konuşma kaç dakika sürecek?
  • Hazırlıklı mı olacak, hazırlıksız mı?
  • Not kâğıdı, görsel ya da sunum kullanabilir miyim?

Sınıfına Göre Konuşma Sınavı Konu Örnekleri

Öğrencilerin sık aradığı konuşma sınavı konuları aile, değerler, doğa, teknoloji, meslekler ve okuma gibi gündelik hayat konularıdır. Aşağıdaki örnekler bu aramalardan ve Türkçe öğretim programının temalarından derlendi. Hazır metin değil, fikir başlangıcıdır.

Sınıf Konu örneği Kendine soracağın soru
5–6. sınıf Spor yapmanın önemi Spor bana neler kazandırdı?
5–6. sınıf Ailemizden öğrendiğimiz bir gelenek Bu gelenek neden yaşatılmalı?
5–6. sınıf Büyüklerimize nasıl davranmalıyız? Saygıyı hangi davranışlarla gösteririz?
5–6. sınıf Teknolojiyi dengeli kullanmak Ekran süremi nasıl düzenlerim?
7–8. sınıf Çok gezen mi bilir, çok okuyan mı? Hangisini savunuyorum, neden?
7–8. sınıf Disiplin mi yetenek mi? Başarıda hangisi daha belirleyici?
7–8. sınıf Orman yangınlarını önlemek için neler yapabiliriz? Bireyler ve toplum ne yapabilir?
7–8. sınıf Bir mesleği tanıtıyorum Bu meslek topluma ne katar?

Meslek tanıtımı seçersen Meslekleri Tanıyalım: Doktor yazısından bilgi toplayabilirsin. Karşılaştırmalı bir konu için Disiplinli Çalışmak mı, Yoksa Yetenek mi Kazanır? yazısı iyi bir örnektir.

Konuşma Planı Şablonu: Giriş, Gelişme, Sonuç

İyi bir konuşma planı giriş, gelişme ve sonuç olmak üzere üç bölümden oluşur. Öğretim programı da hazırlıklı konuşmada önce konuşma sürecini planlamayı, sonra metin veya taslak hazırlamayı ister.

1
Giriş

Dinleyiciyi selamla, konunu tek cümleyle söyle ve dikkat çekici bir soru ya da kısa bir anıyla başla.

2
Gelişme

İki ya da üç ana fikir seç. Her fikri bir örnek, karşılaştırma veya atasözüyle destekle. Fikirler arasında "ayrıca", "örneğin", "bu nedenle" gibi bağlantı ifadeleri kullan.

3
Sonuç

Ana fikrini bir cümleyle tekrar et, kendi görüşünü açıkça söyle ve dinleyicilere teşekkür ederek bitir.

Örnek iskelet: "Çok gezen mi bilir, çok okuyan mı?"

  • Giriş: "Hiç gitmediğin bir şehri bir kitaptan tanıdın mı?" sorusu ve görüşünü söyleyen tek cümle
  • Gelişme 1: okumanın farklı zamanları ve yerleri tanıtması, okuduğun bir kitaptan kısa örnek
  • Gelişme 2: gezmenin yaşayarak öğretmesi, bir gezi anın
  • Gelişme 3: ikisinin birbirini tamamlaması, konuna uygun bir atasözü ya da deyim
  • Sonuç: görüşünün özeti ve dinleyicilere teşekkür
Öneri, resmî kural değil: Öğretmenin süre vermediyse 2–3 dakikalık bir plan iyi bir başlangıçtır. Örneğin 2 dakikada girişe yaklaşık 20 saniye, gelişmeye 80 saniye, sonuca 20 saniye ayırabilirsin. Asıl süre her zaman öğretmeninin söylediği süredir.

Örnek Değerlendirme Ölçeği: Konuşmanda Nelere Dikkat Et?

Konuşma sınavını öğretmenin kendi belirlediği ölçütlerle puanlar. Türkçe öğretim programı sözlü sunumun değerlendirilmesi için dereceli puanlama anahtarı ve akran değerlendirmesi kullanılabileceğini belirtir. Aşağıdaki tablo, programdaki konuşma öğrenme çıktılarından hazırlanmış bir örnek ölçektir. Resmî bir puanlama tablosu değildir, kendini denetlemen için kullanabilirsin.

Ölçüt Kendine sor Örnek puan
Plan ve düzen Giriş, gelişme ve sonuç belli mi? 20
Konuya bağlılık Konudan sapmadan örnekle destekledim mi? 20
Söz varlığı Deyim, atasözü ve bağlantı ifadesi kullandım mı? 15
Ses kullanımı Anlaşılır, duyulur ve doğru vurguyla konuştum mu? 15
Beden dili Göz teması kurdum, dik durdum mu? 15
Akıcılık ve süre Takılmadan konuşup süreye uydum mu? 15

Program, sesi kullanmada nefes kontrolünü, kelimeleri doğru telaffuz etmeyi ve dinleyicilerin duyabileceği bir ses düzeyini ister. Beden dilinde ise göz teması kurmak, duruşu içeriğe uygun kullanmak ve yüz ifadelerinden yararlanmak öne çıkar.

Evde Prova ve Sık Yapılan Hatalar

Prova, konuşmanı sınavdan önce denemeni sağlar. Öğretim programı da sözlü sunumda prova yapmayı ayrı bir adım olarak sayar. Aşağıdaki üç adımı sınavdan önceki günlere yayabilirsin.

1
Anahtar kelime kartı hazırla

Konuşmanı cümle cümle yazma. Her bölüm için üç dört anahtar kelimeyi küçük bir karta not et.

2
Kendini kaydet ve süre tut

Telefonla ses kaydı al, kaydı dinleyip süreyi ve hızını kontrol et. Örnek ölçekteki soruları kendine sor.

3
Birine dinlet

Ailenden birine ya da bir arkadaşına konuş. Neyi anladığını ve nerede sıkıldığını sor, sonra planını düzelt.

Veliler için: Çocuğunuzun provasını dinlerken yalnız bir güçlü yönü ve bir geliştirilecek yönü söylemeniz yeterlidir. Kısa ve olumlu geri bildirim, bir sonraki provayı kolaylaştırır.

Sık yapılan hatalar:

  • Ezberlenmiş metni kâğıttan okumak
  • Girişi uzatıp sonuca zaman bırakmamak
  • Konudan sapıp başka bir konuya geçmek
  • Heyecanla çok hızlı ya da çok alçak sesle konuşmak
  • Göz teması kurmadan yere ya da tavana bakmak
  • "Şey", "ııı" gibi dolgu sözlerini sık kullanmak

Derslig ile Türkçe Hazırlığı

Derslig'in 6. ve 7. sınıf Türkçe ders sayfalarında konular, öğretim programındaki temalara göre bölümlere ayrılmıştır. 6. sınıf Türkçe sayfasında her temanın "Konuşma" ve "Dinleme / İzleme" bölümleri bulunur. 7. sınıf Türkçe sayfasında "İletişim ve Sosyal İlişkiler" temasının "Konuşma" bölümü yer alır.

Sınav puanının yarısı yazılıdan geldiği için yazılıyı da ihmal etme. 7. sınıftaysan 7. Sınıf Türkçe 1. Dönem 1. Yazılı Hazırlığı yazısıyla yazılı bölümüne de göz atabilirsin.

Sıkça Sorulan Sorular

Konuşma sınavı kaç dakika olmalı?
Konuşma sınavının süresini ders öğretmenin belirler. MEB yönergesinde herkes için geçerli sabit bir süre yoktur. Öğretmenin süre vermediyse 2–3 dakikalık bir planla hazırlanmak iyi bir başlangıçtır.
Konuşma sınavı Türkçe sınav puanını ne kadar etkiler?
Konuşma sınavı, Türkçe sınav puanının %25'ini oluşturur. Puanın %50'si yazılı sınavdan, %25'i dinleme sınavından gelir. Örneğin konuşma puanındaki 20 puanlık artış, sınav puanını 5 puan yükseltir. Bu oran tek bir Türkçe sınavının puanı içindir.
7. sınıf Türkçe konuşma sınavı konuları neler?
Herkes için ortak bir konu listesi yoktur. Konuyu öğretmenin duyurur ya da seçmeni isteyebilir. "Çok gezen mi bilir, çok okuyan mı?", "Disiplin mi yetenek mi?", orman yangınları ve meslek tanıtımı öğrencilerin sık aradığı örnek konulardır.
Konuşma sınavında şiir okunur mu?
Konuşma sınavı, düşüncelerini kendi cümlelerinle anlatmanı ölçer. Öğretmenin özellikle şiir okuma istemediyse şiirin tamamını okumak yerine konuşmanı kısa bir şiir alıntısıyla destekleyebilirsin.
Konuşma sınavı ezberden mi yapılır?
Ezberlenmiş bir metni okumak yerine planını bilip kendi cümlelerinle konuşman daha doğaldır. Anahtar kelime kartı hazırlamak, takılırsan nerede kaldığını hatırlamana yardım eder.
İngilizce konuşma sınavı da aynı mı hesaplanır?
Evet, yönergeye göre yabancı dil derslerinde de sınav puanı yazılının %50'si, dinlemenin %25'i ve konuşmanın %25'i alınarak hesaplanır. Lisede Türk dili ve edebiyatı dersinde ise oranlar %70, %15 ve %15'tir.

Kaynakça

Son güncelleme: 5 Kasım 2026